Cukrzyca ciążowa i co dalej? Co to jest cukrzyca ciążowa i jak ją leczyć – podstawowe informacje

Ciąża to taki czas w życiu kobiety, kiedy bardziej zwraca uwagę na to, co dzieje się z jej organizmem. Każdy niepokojący objaw jest sprawdzany, wiele razy myśli wielokrotnie zanim coś zrobi z obawy, aby nie zaszkodzić sobie lub dziecku. Również dolegliwości, które mogą wystąpić normalnie w ciąży traktowane są przez kobietę poważniej. I dobrze, w końcu teraz troszczy się nie tylko o siebie, ale również o swoje nienarodzone potomstwo. Jedną z dolegliwości, które mogą dotknąć kobiety w okresie ciąży, jest cukrzyca ciążowa.

Cukrzyca ciążowa – i co dalej?

Cukrzyca ciążowa, jest to taki rodzaj cukrzycy, która została rozpoznana dopiero w okresie ciąży. Wcześniej mama nie miała problemów z poziomem cukru zarówno na czczo jak i po posiłkach. W okresie ciąży metabolizm kobiety jest jednak inny, dodatkowo zaczynają oddziaływać hormony wytwarzane przez łożysko, co może w połączeniu z innymi czynnikami predysponującymi powodować wystąpienie cukrzycy ciążowej.

Na wystąpienie cukrzycy ciążowej narażone są kobiety, które zaszły w ciąże po 35 r.ż., wcześniej rodziły dzieci o masie przekraczającej 4000 g, chorowały na nadciśnienie tętnicze, mają nieprawidłową wagę (nadwagę lub otyłość), w rodzinie występują przypadki cukrzycy typu 2, cierpiały na cukrzycę ciążową w poprzednich ciążach, cierpią na zespół policystycznych jajników. A to i tak nie wszystko! Nawet wielorództwo może być już czynnikiem rozwinięcia się cukrzycy ciążowej. Jak widzicie, lista ta jest całkiem spora.

Diagnostyka cukrzycy ciążowej

Obecnie u nas bardzo pilnuje się prawidłowego poziomu cukru już od samego początku ciąży. Zgodnie z najnowszymi zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, już podczas pierwszej wizyty w okresie ciąży powinniśmy dostać skierowanie na badanie poziomu glukozy na czczo. Dotyczy to kobiet spoza grupy ryzyka. Natomiast w przypadku kobiet, które nalezą do grupy ryzyka, już na początku ciąży przeprowadzony powinien zostać tzw. test obciążenia glukozą, czyli popularnie mówiąc krzywa glukozy, oznaczenie jej poziomu na czczo, następnie po godzinie i dwóch po uprzednim przyjęciu 75 g glukozy rozpuszczonej w wodzie, wypitej w ciągu 5 minut.

Jako, że należałam do grupy ryzyka – nie dość, że mam nadwagę (niestety) to jeszcze cierpię na Insulinooporność, która w ciąży jeszcze się nasila. Dlatego test obciążenia glukozą tym razem wykonany miałam zaraz na początku ciąży. Wtedy wartości miałam jak najbardziej w normie, lepsze nawet niż w trakcie badania pół roku wcześniej. Wtedy nieco się uspokoiłam, chociaż od czasu do czasu sprawdzałam sobie poziom cukru pożyczonym glukometrem. Poziomy były różne, jeszcze w normie, czasami jednak już poniżej. Endokrynolog do którego chodzę w związku z niedoczynnością tarczycy stwierdził, że zapewne wpadłam w hiperinsulinizm. Trwało to jakiś czas, potem zaczęło się normować.

W przypadku uzyskania prawidłowych wyników, tak jak było to u mnie, test ten powtarza się między 24 a 28 tygodniem ciąży lub wtedy, gdy zaobserwuje się pierwsze objawy cukrzycy.

Test obciążenia glukozą

Test obciążenia glukozą powinien być wykonany bez stosowania diety, jeżeli mamy włączoną dietę powinniśmy zrezygnować z niej na trzy dni przed wykonaniem testu. Do laboratorium należy zgłosić się rano (niektóre po 9 nie przyjmą już próbek jeżeli chodzi o test obciążenia glukozą). Jak do każdych badań należy być na czczo, po przespanej nocy.

Cukrzycę ciążową rozpoznaje się wówczas, gdy spełnione jest jedno z poniższych kryteriów:

  • poziom glukozy na czczo zawiera się przedziale 92-125 mg/dl (5,1-6,9 mmol/l)
  • poziom glukozy w 60 minucie jest wyższy niż 180 mg/dl (10,0 mmol/l)
  • poziom glukozy w 120 minucie zawiera w przedziale 153-199 mg/dl (8,5-11,0 mmo/l)

W przypadku przekroczenia wartości glukozy z przedziału podanego na czczo mówimy już o cukrzycy w ciąży, o której pisać nie będę – chciałam skupić się na cukrzycy ciążowej, ponieważ w ostatnich latach dotyka ona coraz większej liczby przyszłych mam.

W moim przypadku, w trakcie wykonania drugiego testu obciążenia glukozą, przekroczona została dopuszczalna wartość stężenia glukozy na czczo o całe 2 mg/dl, co zgodnie w powyższymi wytycznymi wystarczyło już do stwierdzenia cukrzycy ciążowej. Przyznam Wam, że z początku bardzo się zdenerwowałam, stwierdziłam, że to tak małe przekroczenie, że niemal żadne. Chciałam uniknąć diagnozy i wybronić się przed nią. Nie udało się, i teraz wiem, że dobrze się stało. Okazało się, że cukry zaczęły coraz bardziej szaleć, insulinooporność pogłębiła się, cukry na czczo były coraz wyższe, mimo włączenia insuliny nocnej. Nadal nie mam problemu z cukrami po posiłkach, ale te nocne czasami mnie zdenerwują. Nie mam co narzekać, biorę tylko 6 j insuliny i myślę, że dawka ta już znacząco nie wzrośnie, jednak nie wiem jakie byłyby poziomy cukrów, gdybym o cukrzycy nie wiedziała…

Cukrzyca ciążowa – leczenie

Dieta

Po rozpoznaniu cukrzycy ciążowej, przy niewielkich przekroczeniach zawsze próbuje się najpierw leczenia za pomocą odpowiedniej diety. Ja też dostałam dwa tygodnie na zmianę nawyków żywieniowych. Przyznam, że sporym zaskoczeniem było dla mnie jedzenie sporej ilości węgli  (około 40-50% diety to węglowodany!), kanapka przed snem była moją zmorą, bo przy insulinooporności raczej się unika jedzenia o takich porach oraz rano. Obecnie na śniadanie jeść mogę tylko kanapki, ponieważ po nich mam najlepszy poziom cukru. Ewentualnie sałatki z dodatkiem kaszy. Generalnie węgle obecne są w każdym posiłku – króluje sprawdzone pieczywo, sporo kasz, razowe makarony i dużo, dużo świeżych warzyw, co obecnie nie należy do przyjemności. Niestety niema sezonu na warzywa więc dostać jakieś, które smakują jakkolwiek, to niezły wyczyn!  O ile na pomidory nie mogę juz patrzeć, bo są naprawdę straszne, o tyle pokochałam białą rzodkiew (i Laura też!), jemy też sporo kiełek i warzyw, które i poza sezonem można dostać dobre.

Kolejnym ważnym czynnikiem w diecie cukrzycowej jest białko (30% diety). U mnie króluje owsianka z jogurtem greckim, sprawdzony twaróg, czasami trochę żółtego sera czy koktajle mleczne. Z dietą przy cukrzycy ciążowej jest tak, że trzeba sprawdzić co będzie pasowało danej osobie. Każdy organizm reaguje inaczej. Czasami trzeba zamienić posiłki miejscami – ja usilnie chciałam jeść owsiankę rano, jednak rano nawet owsianka na samej wodzie nie przeszła, cukier był wtedy na granicy. Teraz jem ją na drugie śniadanie z porcją owoców, orzechów i jest ok! Pozostałe 20-30% diety to tłuszcze.  Drugim elementem w leczeniu cukrzycy ciążowej jest ruch – minimum spacer, o ile oczywiście nie ma do tego ruchu innych przeciwwskazań.

Insulina

Jeżeli dieta nie pomaga włącza się leczenie z wykorzystaniem insuliny, ponieważ leki doustne na cukrzycę nie są wskazane w okresie trwania ciąży. Brzmi to strasznie, jeżeli nie lubicie igieł, jednak bólu nie ma, tak naprawdę, mimo tego że obecnie mam nawet grubsze igły niż na początku, ból podania insuliny jest nieodczuwalny, tym bardziej w porównaniu z bólem przy kłuciu palca w  trakcie badania poziomu glukozy 🙂 Przy wprowadzeniu insuliny należy pamiętać, aby jeść regularnie. Insulina nocna ma długi okres działania, jeżeli ominiemy posiłek może dojść do hipoglikemii, czyli spadku cukru, który może wywołać takie skutki tak zawroty głowy, drżenie, potliwość czy nagłe uczucie głodu. Należy tego pilnować i w razie potrzeby mieć przy sobie cos, co podniesie poziom cukru we krwi, np. sok owocowy.

Cukrzyca ciążowa – samokontrola

Badanie poziomu glukozy na czczo i po? posiłkach staje się codziennością przy cukrzycy ciążowej. Ja glukometr oraz w późniejszym czasie pena do podawania insuliny dostałam od diabetologa wraz z przeszkoleniem, jak tego używać. Wypełnia się dzienniczek samokontroli poziomu glikemii – piszemy co jemy oraz jaka była wartość poziomu glukozy po 60 minutach od rozpoczęcia posiłku. Dopuszczalne wartości to 70-90 mg/dl na czczo, do 140 mg/dl godzinę po posiłku. Sporadycznie zaleca się również mierzyć poziom glikemii w nocy, w godzinach między 2-4. Glukoza powinna zawierać się w przedziale 70-90, czyli tak samo jak rano, na czczo. Trzeba tak rozplanować posiłki, aby pomiar na czczo wykonać 8 godzin po ostatnim z nich, jednocześnie pamiętając, że należy zjeść cos przed snem, aby uniknąć tworzenia kwasicy ketonowej – krótko mówiąc, aby nie głodzić siebie i dziecka w nocy.

Cukrzyca ciążowa a poród

Po porodzie wykonuje sie ocenę poziomu stężenia glukozy we krwi dziecka. Według normy poziom glukozy powinien wynosić więcej niż 30 mg/dl.

U większości kobiet cukrzyca mija po porodzie, wraz z wydaleniem łożyska. Powinno się jeszcze badać poziom glukozy przez około 7-10 dni, jednak w związku z innym metabolizmem węgli po porodzie, poziom oznacza się dwie godziny po rozpoczęciu posiłku.  Następnie, w okresie 6-12 tygodni po porodzie, należy wykonać kolejny test obciążenia glukozą, aby mieć pewność, że cukrzyca póki co zostawiła nas w spokoju. Jako że kobiety cierpiące na cukrzycę w okresie ciąży znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka wystąpienia cukrzycy w późniejszych życiu, raz do roku powinny mieć wykonany test obciążenia glukozą, tak profilaktycznie. PTD rekomenduje również, aby taki test wykonywały kobiety, które urodziły dziecko o masie przekraczającej 4 kg, co dla mnie było pewnym zaskoczeniem – myślę, że sporo kobiet nie wie o tym, że takie badanie powinno być w ich przypadku wykonane.

Mi jeszcze zostało nieco czasu do porodu, także nadal będę trzymać dietę i przyjmować insulinę. Mam nadzieję, że tym razem cukrzyca odejdzie w zapomnienie, chociaż zdaję sobie sprawę z tego, że jest aż kilka czynników, przez które znajduje się w grupie ryzyka. Dlatego też mam nadzieję, że po porodzie szybko uda mi się wyjść na prostą i wrócić do mojego projektu #ZmieniamSięNaLepsze. Obecnie, będzie on jeszcze bardziej wskazany niż wcześniej!

To jak, Mamusie, macie jakieś doświadczenia w temacie cukrzycy ciążowej? Podzielicie się w komentarzach?

Niebawem wyjdą najnowsze zalecenia PTD dotyczące cukrzycy, postaram się w miarę możliwości uaktualnić wpis o najnowsze wytyczne.

Literatura:

Polskie Towarzystwo Diabetologiczne „Diabetologia praktyczna”  tom III suplement A 2017 

Zalecenie kliniczne postępowania u chorych na cukrzycę 2017 Stanowisko PTD

Cukrzyca ciążowa Definicja, diagnostyka, postępowanie i edukacja Broszura informacyjna Accue-Check

  • |